خشکشویی چیست ؟

۱۲ مهر ۱۳۹۴ ۰۴:۲۲:۰۱ ب.ظ

کلمه «خشکشويي» در زبان روزمره اغلب مورد استفاده قرار مي گيرد. اما فقط عده کمي مي دانند که هنگام خشکشویی«شستشو بدون آب» با چه چيزي لباس پاک مي شود. روش شستشوي ملايم پارچه را مديون تصادف اشتباهي در تاريخ و يک اونيفرم لکه دار هستيم.

ژولي بلين شاگرد استاد رنگرز کمي گيج بود. هنگام کار، چراغ روغن تربانتين را واژگون کرد، و روغن روي اونيفرم ريخت. وقتي بلين روغن را پاک کرد، لکه هاي روي اونيفرم ناپديد شده بودند. طبق داستان اين گونه بود که اتحاديه صنفي شستشوي شيميايي حدود سال 1820 در پاريس به وجود آمد.

فقط عده کمي مي دانند که پاک کردن لباس به صورت شيميايي دقيقاً به چه معناست. کلمه «خشکشويي» کمي معنا دار تر است: شستشو بدون آب، زيرا آب مضراتي دارد.

هنگام شستشو با آب بسياري از تارهاي پارچه آب مي کشند و از شکل مي افتند. به خصوص براي لباس هايي داراي بافت هاي مخلوط، شستشو با آب به معناي از بين رفتن فرم و شيکي آن براي مثال کت و شلوار ها و پالتو هاست.

البته با مواد حلال ارگانيکي يعني هيدروکربن هاي مايع هم مي توان کار شستشو را انجام داد. تفاوت اين مواد با آب در خاصيتي است که شيميدانان از آن به عنوان قطبيت ياد مي کنند. برخي مولکول ها شامل يک قسمت باردار الکتريکي هستند، يک سر مثبت و يک سر منفي. مولکول هاي آب بسيار قطبي هستند. با مواد حلال و شوينده غير قطبي لباس شکل خود را حفظ مي کند، و درعین حال لکه ها از بين مي روند.

روغن تربانتين اوليه به سرعت با بنزین جايگزين شد. اما بخار آن سمي و سرطان زا است، و همین مسئله باعث شد تا خشک شويي ها دوباره از آن دست بکشند و به بنزین روي بیاورند. اما بنزين هم قابل اشتعال است.

سرانجام يک ماده حلال ارگانيکي غير قابل اشتعال مثل تري کلرمتان يافتند. تترا کلراتان، پرکلراتيلن و گروه هيدروکربن هاي فلوئورکلر. اما امروزه گروه اخير ممنوع هستند، زيرا معلوم شده است که بر لايه ازن تاثیر نامطبوب دارد.

سرانجام جديد ترين ماده يعني دي اکسيد کربن مايع از راه رسيد. اين گاز که به عنوان گاز هوا و آب معدني شناخته شده است، تحت شرايط عادي مايع نيست. اما تحت فشار زياد و در دماي منفی 30 درجه سلسيوس مايع مي شود.

بدين ترتيب صنعت از آن براي استخراج کافئين از قهوه يا براي چربي زدايي تراشه هاي الکترونيکي استفاده مي کند. گفتني است که: دي اکسيد کربن غلظت يک مايع را دارد، اما مثل يک گاز بسيار روان است. به علاوه غير سمي و غير قابل اشتعال است. بنابراين يک ماده حلال عالي براي لکه هاي پارچه ها هم به شمار مي رود.